MARTA WIELEK

„Co jemy dzisiaj na śniadanie? Gdzie ustawimy ten stół?” – tuż po ślubie ani dla Niej, ani dla Niego odpowiedzi na te pytania nie stanowiły żadnego problemu. On mówił: „Zrobimy, jak zechcesz”; Ona: „Niech będzie tak, jak lubisz”. Po kilku latach małżeństwa dostrzegli, że nawet sposób parzenia herbaty może stać się przyczyną sporu. Unikają jednak konfrontacji, bo wydaje im się, że każda sprzeczka jest równoznaczna z małżeńską porażką. Tymczasem coraz więcej osób zajmujących się poradnictwem rodzinnym zaleca wszystkim małżonkom... kłótnie – dobre kłótnie.

Zdaniem francuskich psychologów Serge’a i Carole Vidal-Graf każde małżeństwo ma swoją piętę Achillesową, czuły punkt, który podrażniony zwykle wywołuje spięcie. Mogą nim być teściowie, wychowanie dzieci, podział obowiązków domowych lub pieniądze. Kłótnia jest znakiem, że małżonkowie wkroczyli na niebezpieczny teren, że potrzeby co najmniej jednego z nich zostały zanegowane. Wszczęcie sprzeczki jest sygnałem dla partnera, że coś jest nie tak. I nie chodzi tu o spokojną wymianę argumentów, ale właśnie o kłótnię, w której podstawową rolę odgrywa złość. A złościć się, to znaczy wyrazić swoją niezgodę emocjami. Jednak złość nie cieszy się dobrą reputacją, ponieważ mylimy ją z agresją. Wszyscy doświadczyliśmy gwałtownych wybuchów złości – czy to rodziców, czy też przełożonych o temperamencie choleryka; jest to doświadczenie upokarzające. Trudno się więc dziwić, że wielu małżonków sądzi, że kłótnia może być oznaką rozpadu ich więzi.

dobroczynna złość

Ona jest wściekła na niego, ponieważ przyjął zaproszenie na obiad u swojej matki, nie pytając jej o zdanie. Denerwuje ją, że po raz kolejny bez jej udziału podjął decyzję dotyczącą ich rodziny. Jej złość jest początkiem wymiany zdań na ten temat. Złość jest więc dla małżeństwa darem. Jest znakiem, że nie są dla siebie obojętni, a ich relacja pozostaje dla nich ciągle ważna.Żadne nasze uczucia, czy to złość, smutek, czy też radość, nie podlegają moralnej ocenie; nie są ani dobre, ani złe. Św. Tomasz z Akwinu pisał: „Nie jesteśmy chwaleni lub ganieni z powodu naszych uczuć jako takich, ale uczucia mogą być godne pochwały lub nagany w miarę, jak rozum nimi rozporządza. Dlatego nie chwali się ani nie gani kogoś, dlatego że się boi lub gniewa, ale ze względu na to, jak się boi i gniewa: zgodnie, czy niezgodnie z rozumem”. Uczucia informują nas o naszych potrzebach; kiedy są zaspokojone, doświadczamy uczuć pozytywnych, kiedy nie – negatywnych. On cieszyłby się, gdyby żona dostrzegła jego potrzebę bycia odpowiedzialnym. Ona czuje się zagrożona, kiedy mąż ignoruje jej potrzebę współudziału w decyzjach. Zdaniem o. Józefa Augustyna SJ, ważne jest więc nie to, co czujemy, ale to, co robimy z uczuciami. Z tymi negatywnymi nie trzeba nerwowo walczyć, ale zaakceptować ich obecność i zastanowić się, jakie potrzeby nie są zaspakajane. Dlaczego mnie to niepokoi? Dlaczego moją żonę/mojego męża tak to złości?

wyzerować licznik

Kłótnia pozwala uwolnić się od zadawnionych pretensji, od nagromadzonych niedomówień; może też być znakiem, że małżeństwo potrzebuje jakiejś zmiany. Z terapeutycznego doświadczenia Carole Vidal-Graf wynika, że częste kłótnie wskazują na istnienie ukrytego problemu, na przykład na cierpienie z okresu dzieciństwa, z którym sobie nie poradziliśmy. Są też sygnałem alarmowym: być może trzeba podjąć jakąś decyzję, głębiej renegocjować jakiś wybór, podjąć decyzję w sprawie kolejnego dziecka, zdecydować się na zmiany w życiu zawodowym... Wszystkie takie sytuacje, pozostawione bez rozwiązania, zatruwają wzajemne relacje. „Można oczywiście spotkać małżeństwa – twierdzą francuscy terapeuci – które się nigdy nie sprzeczają. Panuje tam swoiste modus vivendi: nieporozumienia, naturalne dla każdej relacji międzyludzkiej, zdarzają się, ale małżonkowie wolą zachowywać się tak, jakby nic się nie działo. Takie małżeństwa przypominają szybkowar, które-go długo się nie otwiera – ciśnienie w nim wzrasta i w każdej chwili może nastąpić wybuch. Dopiero bowiem kłótnia uwalnia nagromadzone emocje i pozwala „wyzerować licznik”. U ludzi, którzy się nie kłócą, wskazania licznika są wysokie. Aby uniknąć eksplozji, każda przeżywana trudność, każde zniechęcenie musi zostać wypowiedziane”.

- fragment